Ba người Họ Đào trong lịch sử Binh chủng Tăng Thiết Giáp
Người họ Đào ở Việt Nam từ xa xưa, đã có truyền thống đứng ở hàng võ tướng, chiến đấu bảo vệ nền độc lập và sự toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc.
Ngày nay, ở thời đại Hồ Chí Minh, khi chọn người đi đào tạo chỉ huy, lãnh đạo cho một đạo quân trang bị kỹ thuật hiện đại – xe tăng, Bộ Tổng Tư lệnh QĐND Việt Nam lại chọn người họ Đào làm Trưởng đoàn học sinh quân sự ra nước ngoài học tập, và sau này về nước lại đảm nhiệm trách nhiệm những người đứng đầu về chỉ huy, lãnh đạo Bộ đội xe Tăng – Thiết giáp Việt Nam. Phải chăng đây là một sự tương hợp của lịch sử?
NGƯỜI MANG HỌ ĐÀO THỨ NHẤT:
THIẾU TƯỚNG ĐÀO HUY VŨ
Vào tháng 8 năm 1956 “Đoàn thứ nhất gồm 36 đồng chí do đồng chí Đào Huy Vũ làm trưởng đoàn học về chỉ huy kĩ thuật xe tăng”. “Cuối năm 1959 lễ thành lập Trung đoàn xe tăng 202 được tổ chức tại Quế Lâm, Quảng Tây, Trung Quốc… Đào Huy Vũ được bổ nhiệm làm trung đoàn trưởng”. (Trung đoàn xe tăng 202 – những chặng đường lịch sử - 1959 – 1999 – NXB QĐND – Hà Nội 1999 – trang 14,15).
NGƯỜI MANG HỌ ĐÀO THỨ HAI:
ĐÀO VĂN BÀN
Trong số cán bộ, chiến sĩ đi học về kỹ thuật Tăng – Thiết giáp và chức trách các chiến sĩ trên xe tăng, Trung sĩ Đào Văn Bàn, khi về nước, là người được vinh dự lái chiếc xe tăng đầu tiên lăn vệt xích trên mảnh đất Việt Nam “Đúng 17 giờ ngày 13 tháng 7 năm 1960, chuyến xe tăng T.34 đầu tiên do Liên Xô viện trợ, được vận chuyển an toàn bằng tàu hỏa về tới ga Vĩnh Yên – 18 giờ 33 phút Trung sĩ Đào Văn Bàn lái dẫn đầu, và lần lượt các xe tăng sau rời đoàn tàu tiếp nối nhau chạy về khu để xe của đơn vị” (Lịch sử Binh chủng tăng thiết giáp QĐND – Hà Nội 1982 – Trang 13, 14).
NGƯỜI MANG HỌ ĐÀO THỨ BA:
ĐỒNG CHÍ ĐÀO VĂN XUÂN
Để xây dựng đơn vị xe tăng thành một binh chủng, năm 1960, Bộ tổng tư lệnh đã chọn 72 cán bộ chiến sĩ, cử sang Liên Xô học tập về chỉ huy kỹ thuật xe tăng. Đây là đoàn đầu tiên sang Liên Xô học tập về xe tăng. Lại một sự tương đồng nữa của lịch sử? Thời gian này đồng chí Đào Văn Xuân đang giữ nhiệm vụ chính ủy Trung đoàn Bộ binh 9, thuộc sư đoàn 304 được cử đi học. Vì là người có chức vụ và quân hàm cao nhất trong đoàn học sinh, quân sự, nên đồng chí Xuân được chỉ định làm trưởng đoàn và Bí thư chi bộ Đảng đoàn học sinh. Đến “Giữa năm 1964, đoàn cán bộ học xe tăng ở Liên Xô (do đồng chí Đào Văn Xuân là trưởng đoàn) về trung đoàn, sau đồng chí Đòa Văn Xuân được bổ nhiệm làm chính ủy trung đoàn”.
(Trung đoàn xe tăng 202 – những chặng đường lịch sử - trang 22).
Như vậy, từ khi Quân đội ta mới có Trung đoàn xe tăng đầu tiên (Trung đoàn xe tăng 202) đã có 3 cán bộ mang họ Đào, tên các đồng chí đã gắn liền với sự kiện lịch sử của Trung đoàn.
Đến giữa năm 1965, khi điều kiện xây dựng binh chủng xe tăng – thiết giáp đã đầy đủ, Bộ Tổng Tư lệnh ra quyết định thành lập Bộ Tư lệnh Thiết giáp (Quyết định số 101/ QĐ – QP - ngày 22 tháng 6 năm 1965).
Trước đó “Ngày 7 tháng 5 năm 1965 Thượng tướng Văn Tiến Dũng Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, thay mặt Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã về họp với Đảng ủy và chỉ huy Trung đoàn (tại doanh trại Trung đoàn 202, ở ki- lô – mét số 6 đường Vĩnh Yên, Tam Đảo) chỉ thị về nhiệm vụ xây dựng và phát triển Binh chủng Thiết giáp”
Sau đó, “Đồng chí Đào Huy Vũ trung đoàn trưởng được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh (chưa có Tư lệnh). Đồng chí Đào Văn Xuân chính ủy trung đoàn được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm chính trị (chưa có chính ủy và phó chính ủy)”
(Sdd- Trang 25, 27)
“Về tổ chức Đảng, ngày 21 tháng 7 năm 1965 Quân ủy Trung ương ra quyết định số 2/ QĐ thành lập Đảng bộ Binh chủng Thiếp giáp, đặt dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương về mọi mặt…và chỉ định Đảng ủy lâm thời gồm 5 đồng chí: Đào Văn Xuân, Đào Huy Vũ, Nguyễn Kim Hoàng, Nguyễn Chi Tam, Trịnh Hoàn Đĩnh. Đồng chí Đào Văn Xuân phụ trách Phó bí thư”.
(Lịch sử Binh chủng tăng thiết giáp QĐND – Hà Nội 1982 – Trang 40)
Như vậy, từ khi thành lập Bộ Tư lệnh Binh chủng Tăng – Thiết giáp, hai người họ Đào, đồng thời cũng là hai cán bộ chỉ huy, lãnh đạo chủ chốt của Binh chủng, luôn sát cánh bên nhau trong sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của Binh chủng cho tới ngày toàn thắng và ngày 1 tháng 5 năm 1975, hai người họ Đào ấy cùng nhau tiến vào Dinh Độc Lập…
Xin trích một đoạn Hồi ký của một cán bộ xe tăng kỳ cựu, anh có mặt từ trong đoàn xe tăng đầu tiên “… có hai thủ trưởng Trung đoàn (sau này là Bộ Tư lệnh Thiết giáp) cùng họ Đào: Trung đoàn trưởng Đào Huy Vũ và Chính ủy Đào Văn Xuân.
Hai ông đã gắn bó với nhau từ trong kháng chiến chống Pháp đến chống Mỹ, từ buổi đầu xây dựng đơn vị cho đến trận cuối “Đại thắng Mùa Xuân”… “Hai ông lại cùng lăn lộn trên nhiều chiến trường và cuối cùng hành quân trong đội hình chiến đấu của Binh chủng tới chiến dịch Hồ Chí Minh giành toàn thắng, góp phần đưa Binh chủng trở thành Binh chủng Thiết giáp anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng”.
(Đà Nẵng, 8/2004 – Trung tá Trương Quang Sinh – Bài viết trong tập hồi ký của Bộ đội xe tăng “Theo vét xích xe Tăng “Tập 2 NXB Hội Nhà Văn – 9/2007 trang 167).
Câu chuyện của ba người họ Đào ở Binh chủng xe tăng là như vậy.
Đại tá ĐÀO VĂN XUÂN